<?xml version="1.0" encoding="ISO-8859-1"?><article xmlns:mml="http://www.w3.org/1998/Math/MathML" xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance">
<front>
<journal-meta>
<journal-id>1646-740X</journal-id>
<journal-title><![CDATA[Medievalista]]></journal-title>
<abbrev-journal-title><![CDATA[Medievalista]]></abbrev-journal-title>
<issn>1646-740X</issn>
<publisher>
<publisher-name><![CDATA[Instituto de Estudos Medievais, Faculdade de Ciências Sociais e Humanas da Universidade Nova de Lisboa]]></publisher-name>
</publisher>
</journal-meta>
<article-meta>
<article-id>S1646-740X2006000100178</article-id>
<title-group>
<article-title xml:lang="pt"><![CDATA[Os livros de viagens medievais]]></article-title>
</title-group>
<contrib-group>
<contrib contrib-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Lopes]]></surname>
<given-names><![CDATA[Paulo]]></given-names>
</name>
<xref ref-type="aff" rid="Aff"/>
</contrib>
</contrib-group>
<aff id="Af1">
<institution><![CDATA[,UNL FCSH Instituto de Estudos Medievais]]></institution>
<addr-line><![CDATA[ ]]></addr-line>
<country>Portugal</country>
</aff>
<pub-date pub-type="pub">
<day>00</day>
<month>01</month>
<year>2006</year>
</pub-date>
<pub-date pub-type="epub">
<day>00</day>
<month>01</month>
<year>2006</year>
</pub-date>
<numero>2</numero>
<fpage>178</fpage>
<lpage>209</lpage>
<copyright-statement/>
<copyright-year/>
<self-uri xlink:href="http://www.scielo.pt/scielo.php?script=sci_arttext&amp;pid=S1646-740X2006000100178&amp;lng=en&amp;nrm=iso"></self-uri><self-uri xlink:href="http://www.scielo.pt/scielo.php?script=sci_abstract&amp;pid=S1646-740X2006000100178&amp;lng=en&amp;nrm=iso"></self-uri><self-uri xlink:href="http://www.scielo.pt/scielo.php?script=sci_pdf&amp;pid=S1646-740X2006000100178&amp;lng=en&amp;nrm=iso"></self-uri><abstract abstract-type="short" xml:lang="pt"><p><![CDATA[Resumo Quando tomados no seu todo, os livros de viagens medievais formam um género multifacetado. São obras de carácter diverso, que têm na sua base propósitos igualmente diferenciados. No entanto, ainda que de forma variável e sem qualquer padrão estabelecido, o recurso comum a um conjunto de procedimentos narrativos garante aos textos que compõem este género diversificado uma forma literária autónoma no panorama da prosa medieva. Uma forma literária que, na essência, oferece uma visão bastante clara da concepção do mundo e da realidade na Idade Média, ao mesmo tempo que constitui uma fonte incontornável para compreender aspectos muito diversos da cultura medieval. Taken as a whole, the medieval travel books form a multifaceted gender. They are works of diversified traits, elaborated with equally different purposes. Nevertheless, although changeable in form and without a fixed pattern, the common use of a body of narrative procedures gives the texts that form this diversified gender an autonomous literary form in the medieval prose panorama. A literary form that, in its essence, offers a very clear vision of the conception of the world and of the reality in the Middle Ages, and simultaneously is a fundamental source to understand several different aspects of the medieval culture.]]></p></abstract>
</article-meta>
</front><back>
<ref-list>
<ref id="B1">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Godinho]]></surname>
<given-names><![CDATA[Hélder]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[A Imagem do Mundo na Idade Média]]></article-title>
<source><![CDATA[Actas do Colóquio Internacional Sobre a Imagem do Mundo na Idade Média]]></source>
<year>1992</year>
<publisher-loc><![CDATA[Lisboa ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Instituto de Cultura e Língua Portuguesa, Ministério da Educação]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B2">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[AZNAR VALLEJO]]></surname>
<given-names><![CDATA[Eduardo]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Viajes y descubrimientos en la Edad Media]]></source>
<year>1994</year>
<publisher-loc><![CDATA[Madrid ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Síntesis]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B3">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[BALTRUSAITIS]]></surname>
<given-names><![CDATA[Jurgis]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[La Edad Media Fantástica, Antigüedades y exotismos en el arte gótico]]></source>
<year>1994</year>
<publisher-loc><![CDATA[Madrid ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Ediciones Cátedra]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B4">
<nlm-citation citation-type="">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[BELTRÁN]]></surname>
<given-names><![CDATA[Rafael]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[&#8220;Los libros de viajes medievales castellanos&#8221;]]></article-title>
<source><![CDATA[Filología Románica]]></source>
<year>1991</year>
<page-range>121-64</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B5">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[BLOCH]]></surname>
<given-names><![CDATA[Marc]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[A Sociedade Feudal]]></source>
<year>1998</year>
<publisher-loc><![CDATA[Lisboa ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Edições 70]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B6">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[CARRIZO]]></surname>
<given-names><![CDATA[RUEDA]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Sofía]]></surname>
<given-names><![CDATA[M]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[&#8220;Morfología y variantes del Relato de Viajes&#8221;]]></article-title>
<person-group person-group-type="editor">
<name>
<surname><![CDATA[Fernández]]></surname>
<given-names><![CDATA[Fernando Carmona]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Pérez]]></surname>
<given-names><![CDATA[Antonia Martínez]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Libros de viaje: Actas de las Jornadas sobre los Libros de Viaje en el Mundo Románico, celebradas en Murcia del 27 al 30 de noviembre de 1995]]></source>
<year>1996</year>
<page-range>119-26</page-range><publisher-loc><![CDATA[Murcia ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Servicio de Publicaciones, Universidad de Múrcia]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B7">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[CÁTEDRA]]></surname>
<given-names><![CDATA[Pedro]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[&#8220;La dimensión interior en la lectura de los libros de viajes medievales&#8221;]]></article-title>
<person-group person-group-type="editor">
<name>
<surname><![CDATA[Deyermond]]></surname>
<given-names><![CDATA[Alan]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Penny]]></surname>
<given-names><![CDATA[Ralph]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Actas del primer congreso anglo-hispano]]></source>
<year>1993</year>
<volume>II</volume>
<page-range>41-58</page-range><publisher-loc><![CDATA[Madrid ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Castalia]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B8">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[CENTENO]]></surname>
<given-names><![CDATA[Yvette Kace]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Freitas]]></surname>
<given-names><![CDATA[Lima de]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[A Simbólica do Espaço - Cidades, Ilhas, Jardins]]></source>
<year>1990</year>
<publisher-loc><![CDATA[Lisboa ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Estampa]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B9">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[CHAUNU]]></surname>
<given-names><![CDATA[Pierre]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[La expansión europea (siglos XIII al XV)]]></source>
<year>1982</year>
<publisher-loc><![CDATA[Barcelona ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Editorial Labor]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B10">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[CORREIA]]></surname>
<given-names><![CDATA[Margarida Sérvulo]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[As Viagens do Infante D. Pedro pelas Quatro Partidas do Mundo]]></source>
<year>2000</year>
<publisher-loc><![CDATA[Lisboa ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Gradiva]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B11">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[CROSBY]]></surname>
<given-names><![CDATA[Alfred W]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[La Medida de la Realidad, La cuantificación y la sociedad occidental, 1250-1600]]></source>
<year>1988</year>
<publisher-loc><![CDATA[Barcelona ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Crítica]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B12">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[DUBOST]]></surname>
<given-names><![CDATA[Francis]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Aspects fantastiques de la littérature narrative médiévale (XIIème - XIIIème siécles). L'Autre, l'Ailleurs, l'Autrefois]]></source>
<year>1991</year>
<publisher-loc><![CDATA[Paris ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Champion]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B13">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[DUBY]]></surname>
<given-names><![CDATA[Georges]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[A Sociedade Cavaleiresca]]></source>
<year>1990</year>
<publisher-loc><![CDATA[Lisboa ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Teorema]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B14">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[DUBY]]></surname>
<given-names><![CDATA[Georges]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Sociedades Medievais]]></source>
<year>1999</year>
<publisher-loc><![CDATA[Lisboa ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Terramar]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B15">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[ELLIOTT]]></surname>
<given-names><![CDATA[J. H]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[El viejo mundo y el nuevo]]></source>
<year>1970</year>
<publisher-loc><![CDATA[Madrid ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Alianza Editorial]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B16">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[FICK]]></surname>
<given-names><![CDATA[B. W]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Los libros de viajes en la España medieval]]></source>
<year>1976</year>
<publisher-loc><![CDATA[Santiago de Chile ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Editorial Universitaria]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B17">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[FLORI]]></surname>
<given-names><![CDATA[Jean]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[La Chevalerie]]></source>
<year>1998</year>
<publisher-loc><![CDATA[Paris ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Editions Jean-Paul Gisserot]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B18">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[FRIEDMAN]]></surname>
<given-names><![CDATA[John Block]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Figg]]></surname>
<given-names><![CDATA[Kristen Mossler]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Trade, Travel and Exploration in the Middle Ages - An Encyclopedia]]></source>
<year>2000</year>
<publisher-loc><![CDATA[New York ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Garland Publishing]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B19">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[GARCÍA DE]]></surname>
<given-names><![CDATA[CORTÁZAR]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Ángel]]></surname>
<given-names><![CDATA[José]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[História Rural Medieval]]></source>
<year>1996</year>
<publisher-loc><![CDATA[Lisboa ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Editorial Estampa]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B20">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[GARCÍA DE]]></surname>
<given-names><![CDATA[CORTÁZAR]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Ángel]]></surname>
<given-names><![CDATA[José]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Los viajeros medievales]]></source>
<year>1996</year>
<publisher-loc><![CDATA[Madrid ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Santillana]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B21">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[GÉNICOT]]></surname>
<given-names><![CDATA[Léopold]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Linhas de Rumo da Idade Média]]></source>
<year>1963</year>
<publisher-loc><![CDATA[Porto ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Livraria Apostolado da Imprensa]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B22">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[GIL]]></surname>
<given-names><![CDATA[Juan]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[En demanda del Gran Kan. Viajes a Mongolia en el siglo XIII]]></source>
<year>1990</year>
<publisher-loc><![CDATA[Madrid ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Alianza Editorial]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B23">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[GIL]]></surname>
<given-names><![CDATA[Juan]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[La Índia y el Catay - Textos de la Antigüedad Clásica y del Medievo Occidental]]></source>
<year>1995</year>
<publisher-loc><![CDATA[Madrid ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Alianza Editorial]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B24">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[GONÇALVES]]></surname>
<given-names><![CDATA[Iria]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Imagens do Mundo Medieval]]></source>
<year>1988</year>
<publisher-loc><![CDATA[Lisboa ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Livros Horizonte]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B25">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[GUREVITCH]]></surname>
<given-names><![CDATA[Aron I]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[As Categorias da Cultura Medieval]]></source>
<year>1991</year>
<publisher-loc><![CDATA[Lisboa ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Editorial Caminho]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B26">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[HEERS]]></surname>
<given-names><![CDATA[Jacques]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[História Universal - O Mundo Medieval]]></source>
<year>1977</year>
<publisher-loc><![CDATA[Lisboa ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Círculo de Leitores]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B27">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[JAUSS]]></surname>
<given-names><![CDATA[Hans Robert]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Toward an Aesthetic of Reception]]></source>
<year>1985</year>
<publisher-loc><![CDATA[Paris ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[University of Minnesota Press]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B28">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[JESÚS LACARRA]]></surname>
<given-names><![CDATA[María]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[&#8220;El Libro del Conosçimiento: un viaje alrededor de un mapa&#8221;]]></article-title>
<person-group person-group-type="editor">
<name>
<surname><![CDATA[Lacarra]]></surname>
<given-names><![CDATA[María Jesús]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Ducay]]></surname>
<given-names><![CDATA[María del Carmen Lacarra]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Montaner]]></surname>
<given-names><![CDATA[Alberto]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Libro del conosçimiento de todos los rregnos et tierras et señorios que son por el mundo, et de las señales et armas que han]]></source>
<year>1999</year>
<page-range>77-93</page-range><publisher-loc><![CDATA[Diputación de Zaragoza, Zaragoza ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Institución &#8220;Fernando El Católico&#8221;]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B29">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[JESÚS LACARRA]]></surname>
<given-names><![CDATA[María]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[&#8220;La imaginación en los primeros libros de viajes&#8221;]]></article-title>
<source><![CDATA[Actas del III Congreso de la Asociación Hispánica de Literatura Medieval]]></source>
<year>1989</year>
<page-range>501-9</page-range><publisher-loc><![CDATA[Salamanca ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Universidad de Salamanca]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B30">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[KAPPLER]]></surname>
<given-names><![CDATA[Claude]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Monstros, Demônios e Encantamentos no Fim da Idade Média]]></source>
<year>1994</year>
<publisher-loc><![CDATA[São Paulo ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Martins Fontes]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B31">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[KOYRÉ]]></surname>
<given-names><![CDATA[A.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Do Mundo Fechado ao Universo Infinito]]></source>
<year>1990</year>
<publisher-loc><![CDATA[Lisboa ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Gradiva]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B32">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[KRUS]]></surname>
<given-names><![CDATA[Luís]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[&#8220;A Vivência Medieval do Tempo&#8221;]]></article-title>
<source><![CDATA[Sep. de Estudos de História de Portugal. Homenagem a A. H. de Oliveira Marques]]></source>
<year>1982</year>
<publisher-loc><![CDATA[Lisboa ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Editorial Estampa]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B33">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[LABARGE]]></surname>
<given-names><![CDATA[M]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Viajeros medievales. Los ricos y los insatisfechos]]></source>
<year>1992</year>
<publisher-loc><![CDATA[Madrid ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Nerea]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B34">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[LE GOFF]]></surname>
<given-names><![CDATA[Jacques]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[A Civilização do Ocidente Medieval]]></source>
<year>1995</year>
<volume>I</volume>
<edition>2</edition>
<publisher-loc><![CDATA[Lisboa ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Estampa]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B35">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[LE GOFF]]></surname>
<given-names><![CDATA[Jacques]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[&#8220;A memória medieval no Ocidente&#8221;]]></article-title>
<source><![CDATA[História e Memória]]></source>
<year>2000</year>
<volume>II</volume>
<page-range>27-39</page-range><publisher-loc><![CDATA[Lisboa ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Edições 70]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B36">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[LE GOFF]]></surname>
<given-names><![CDATA[Jacques]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[O Homem Medieval]]></source>
<year>1989</year>
<publisher-loc><![CDATA[Lisboa ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Editorial Presença]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B37">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[LE GOFF]]></surname>
<given-names><![CDATA[Jacques]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[O Imaginário Medieval]]></source>
<year>1994</year>
<publisher-loc><![CDATA[Lisboa ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Editorial Estampa]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B38">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[LE GOFF]]></surname>
<given-names><![CDATA[Jacques]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Para um Novo Conceito de Idade Média - Tempo, Trabalho e Cultura no Ocidente]]></source>
<year>1993</year>
<publisher-loc><![CDATA[Lisboa ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Editorial Estampa]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B39">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[LECOUTEUX]]></surname>
<given-names><![CDATA[Claude]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Au-delà du merveilleux, Essai sur les mentalités du Moyen Âge]]></source>
<year>1998</year>
<publisher-loc><![CDATA[Paris ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Presses de l&#8217; Université de Paris-Sorbonne]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B40">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[LE GOFF]]></surname>
<given-names><![CDATA[Jacques]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Les monstres dans la pensée médiévale europeénne]]></source>
<year>1993</year>
<publisher-loc><![CDATA[sine loco ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Presses de l'Université de Paris-Sorbonne]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B41">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[LEWIS]]></surname>
<given-names><![CDATA[C. S]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[La imagem del mundo (Introdución a la literatura medieval y renascentista)]]></source>
<year>1980</year>
<publisher-loc><![CDATA[Barcelona ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Antoni Bosch]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B42">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[MARTIN]]></surname>
<given-names><![CDATA[Hervé]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Mentalités Médiévales, XIème - XVème siècle]]></source>
<year>1996</year>
<publisher-loc><![CDATA[Paris ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Presses Universitaires de France]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B43">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[MATTOSO]]></surname>
<given-names><![CDATA[José]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Obras Completas José Mattoso - Naquele Tempo - Ensaios de História Medieval]]></source>
<year>2000</year>
<volume>I</volume>
<publisher-loc><![CDATA[Lisboa ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Círculo de Leitores]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B44">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[MATTOSO]]></surname>
<given-names><![CDATA[José]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Obras Completas José Mattoso - A Escrita da História]]></source>
<year>2002</year>
<volume>X</volume>
<publisher-loc><![CDATA[Lisboa ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Círculo de Leitores]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B45">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[MOLLAT]]></surname>
<given-names><![CDATA[Michel]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Los exploradores del siglo XIII al XVI: Primeiras miradas sobre nuevos mundos]]></source>
<year>1990</year>
<publisher-loc><![CDATA[México ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Fondo de Cultura Económica]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B46">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[NEWTON]]></surname>
<given-names><![CDATA[Arthur P]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Travel and Travellers of the Middle Ages]]></source>
<year>1996</year>
<publisher-loc><![CDATA[New York ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Routledge]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B47">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[OHLER]]></surname>
<given-names><![CDATA[Norbert]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[The Medieval Traveller]]></source>
<year>1998</year>
<publisher-loc><![CDATA[Suffolk ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[The Boydell Press]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B48">
<nlm-citation citation-type="">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[OURSEL]]></surname>
<given-names><![CDATA[R]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Les pélerins au Moyen Age. Les hommes, les chemins, les sanctuaires, sine nomine]]></source>
<year>1963</year>
<publisher-loc><![CDATA[Paris ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B49">
<nlm-citation citation-type="">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[PÉREZ]]></surname>
<given-names><![CDATA[PRIEGO]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[Ángel]]></surname>
<given-names><![CDATA[Miguel]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[&#8220;Estudio Literario de los libros de viajes medievales&#8221;]]></article-title>
<source><![CDATA[Epos]]></source>
<year>1984</year>
<volume>I</volume>
<page-range>217-39</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B50">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[PHILLIPS]]></surname>
<given-names><![CDATA[J. R. S]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[La Expansión Medieval de Europa]]></source>
<year>1994</year>
<publisher-loc><![CDATA[Madrid ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Fondo de Cultura Económica]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B51">
<nlm-citation citation-type="">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[POPEANGA]]></surname>
<given-names><![CDATA[Eugenia]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[&#8220;Lectura e investigación de los libros de viajes medievales&#8221;]]></article-title>
<source><![CDATA[Filología Románica]]></source>
<year>1991</year>
<page-range>9-26</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B52">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[RICHARD]]></surname>
<given-names><![CDATA[Jean]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Les récits de voyages et de pèlerinages]]></source>
<year>1981</year>
<publisher-loc><![CDATA[Turnhout ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Brépols]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B53">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[RUBIO TOVAR]]></surname>
<given-names><![CDATA[Joaquín]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Libros españoles de viajes medievales]]></source>
<year>1986</year>
<publisher-loc><![CDATA[Madrid ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Taurus]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B54">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[SOUSA]]></surname>
<given-names><![CDATA[Armindo de]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[&#8220;Imaginário e real na Idade Média&#8221;]]></article-title>
<source><![CDATA[Anomalia]]></source>
<year>1994</year>
<volume>II</volume>
<page-range>9-21</page-range><publisher-loc><![CDATA[Porto ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Faculdade de Letras do Porto]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B55">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[T'SERSTEVENS]]></surname>
<given-names><![CDATA[A]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Los prècursores de Marco Polo]]></source>
<year>1986</year>
<publisher-loc><![CDATA[Barcelona ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Orbis]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B56">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[VERDON]]></surname>
<given-names><![CDATA[J]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Voyager au Moyen Age]]></source>
<year>1998</year>
<publisher-loc><![CDATA[Paris ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Perrin]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B57">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[ZUMTHOR]]></surname>
<given-names><![CDATA[Paul]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[La Medida Del Mundo - Representatión del espacio en la Edad Media]]></source>
<year>1994</year>
<publisher-loc><![CDATA[Madrid ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Cátedra]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
</ref-list>
</back>
</article>
