<?xml version="1.0" encoding="ISO-8859-1"?><article xmlns:mml="http://www.w3.org/1998/Math/MathML" xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance">
<front>
<journal-meta>
<journal-id>0872-3419</journal-id>
<journal-title><![CDATA[Sociologia]]></journal-title>
<abbrev-journal-title><![CDATA[Sociologia]]></abbrev-journal-title>
<issn>0872-3419</issn>
<publisher>
<publisher-name><![CDATA[Faculdade de Letras da Universidade do Porto]]></publisher-name>
</publisher>
</journal-meta>
<article-meta>
<article-id>S0872-34192023000300069</article-id>
<article-id pub-id-type="doi">10.21747/08723419/soc47a4</article-id>
<title-group>
<article-title xml:lang="pt"><![CDATA[A multidisciplinariedade dos métodos etnográficos: o caso do Espaço Raiz]]></article-title>
<article-title xml:lang="en"><![CDATA[The multidisciplinary nature of ethnographic methods: the case of Espaço Raiz]]></article-title>
</title-group>
<contrib-group>
<contrib contrib-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[Juncal]]></surname>
<given-names><![CDATA[Maria Beleza]]></given-names>
</name>
<xref ref-type="aff" rid="Aff"/>
</contrib>
</contrib-group>
<aff id="Af1">
<institution><![CDATA[,Universidade do Porto  ]]></institution>
<addr-line><![CDATA[Porto ]]></addr-line>
<country>Portugal</country>
</aff>
<pub-date pub-type="pub">
<day>30</day>
<month>12</month>
<year>2023</year>
</pub-date>
<pub-date pub-type="epub">
<day>30</day>
<month>12</month>
<year>2023</year>
</pub-date>
<volume>47</volume>
<fpage>69</fpage>
<lpage>86</lpage>
<copyright-statement/>
<copyright-year/>
<self-uri xlink:href="http://www.scielo.pt/scielo.php?script=sci_arttext&amp;pid=S0872-34192023000300069&amp;lng=en&amp;nrm=iso"></self-uri><self-uri xlink:href="http://www.scielo.pt/scielo.php?script=sci_abstract&amp;pid=S0872-34192023000300069&amp;lng=en&amp;nrm=iso"></self-uri><self-uri xlink:href="http://www.scielo.pt/scielo.php?script=sci_pdf&amp;pid=S0872-34192023000300069&amp;lng=en&amp;nrm=iso"></self-uri><abstract abstract-type="short" xml:lang="pt"><p><![CDATA[Resumo Este artigo aborda a multidisciplinariedade dos métodos etnográficos na leitura do espaço urbano, social e cultural, confluindo os caminhos da história da arte e da sociologia. A partir da realidade doEspaço Raiz - Centro Comunitário de Ramalde(Ramalde, Porto), apresenta-se uma reflexãoin locoda relação entre ação social e conhecimento-potenciado pelo espaço envolvente-, enquanto vetores de desenvolvimento comunitário. Considera-se, assim, que o diálogo entre cultura e educação encerra em si um valor de aprendizagem na comunidade envolvida - i.e., na construção doindivíduo(coletivo), nas práticas de sociabilidade e nos laços de pertença - e, consequentemente, o seu desenvolvimento.]]></p></abstract>
<abstract abstract-type="short" xml:lang="en"><p><![CDATA[Abstract This article discusses the multidisciplinarity of ethnographic methods in the reading of urban, social and cultural space, joining the paths of art history and sociology. From the reality of Espaço Raiz - Community Center of Ramalde (Ramalde, Porto), presents a reflection in loco of the relationship between social action and knowledge - enhanced by the surrounding space -,as vectors of community development. Thus, it is considered that the dialogue between culture and education contains in itself a learning value in the community involved - this is, in the construction of the individual (collective), in the practices of sociability and in the bonds of belonging - and, consequently, its development.]]></p></abstract>
<abstract abstract-type="short" xml:lang="fr"><p><![CDATA[Résumé Cet article aborde la multidisciplinarité des méthodes ethnographiques dans la lecture de l&#8217;espace urbain, social et culturel, confluent les chemins de l&#8217;histoire de l&#8217;art et de la sociologie. A partir de la réalité de l&#8217;Espaço Raiz- Centre Communautaire de Ramalde (Ramalde, Porto), on présente une réflexion sur place du rapport entre action sociale et connaissance - renforcé par l&#8217;espace environnant -, en tant que vecteurs de développement communautaire. On considère ainsi que le dialogue entre culture et éducation comporte une valeur d&#8217;apprentissage dans la communauté impliquée - c&#8217;est-à-dire dans la construction de l&#8217;individu (collectif), dans les pratiques de sociabilité et dans les liens d&#8217;appartenance - et, par conséquent, son développement.]]></p></abstract>
<abstract abstract-type="short" xml:lang="es"><p><![CDATA[Resumen Este artículo aborda la multidisciplinariedad de los métodos etnográficos en la lectura del espacio urbano, social y cultural, confluyendo los caminos de la historia del arte y de la sociología. A partir de la realidad del Espaço Raíz - Centro Comunitario de Ramalde (Ramalde, Porto), se presenta una reflexión in loco de la relación entre acción social y conocimiento - potenciado por el espacio envolvente -, como vectores de desarrollo comunitario. Se considera, así, que el diálogo entre cultura y educación encierra en sí un valor de aprendizaje en la comunidad implicada - es decir, en la construcción del individuo (colectivo), en las prácticas de sociabilidad y en los lazos de pertenencia - y, consecuentemente, su desarrollo.]]></p></abstract>
<kwd-group>
<kwd lng="pt"><![CDATA[Centro Comunitário]]></kwd>
<kwd lng="pt"><![CDATA[Conhecimento]]></kwd>
<kwd lng="pt"><![CDATA[Cultura]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[Community Center]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[Knowledge]]></kwd>
<kwd lng="en"><![CDATA[Culture]]></kwd>
<kwd lng="fr"><![CDATA[Centre Communautaire]]></kwd>
<kwd lng="fr"><![CDATA[Connaissance]]></kwd>
<kwd lng="fr"><![CDATA[Culture]]></kwd>
<kwd lng="es"><![CDATA[Centro Comunitario]]></kwd>
<kwd lng="es"><![CDATA[Conocimiento]]></kwd>
<kwd lng="es"><![CDATA[Cultura.]]></kwd>
</kwd-group>
</article-meta>
</front><back>
<ref-list>
<ref id="B1">
<nlm-citation citation-type="book">
<collab>I CONGRESSO INTERNACIONAL DAS CIDADES EDUCADORAS</collab>
<source><![CDATA[Carta das Cidades Educadoras]]></source>
<year>1990</year>
<publisher-loc><![CDATA[Barcelona ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Associação Internacional de Cidades Educadoras (AICE)]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B2">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[AZEVEDO]]></surname>
<given-names><![CDATA[Joaquim]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[BAPTISTA]]></surname>
<given-names><![CDATA[Isabel]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Porto Solidário: Diagnóstico Social do Porto]]></source>
<year>2010</year>
<publisher-loc><![CDATA[Porto ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Universidade Católica Portuguesa]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B3">
<nlm-citation citation-type="">
<collab>BCSD</collab>
<source><![CDATA[Objetivos de Desenvolvimento Sustenta&#769;vel]]></source>
<year>2022</year>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B4">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[BENEVOLO]]></surname>
<given-names><![CDATA[Leonardo]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[A Cidade e o Arquitecto]]></source>
<year>1984</year>
<publisher-name><![CDATA[Editora Perspectiva]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B5">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[CARVALHO]]></surname>
<given-names><![CDATA[Adalberto Dias]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[BAPTISTA]]></surname>
<given-names><![CDATA[Isabel]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Educação Social: Fundamentos e Estratégias]]></source>
<year>2004</year>
<publisher-loc><![CDATA[Porto ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Porto Editora]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B6">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[CARVALHO]]></surname>
<given-names><![CDATA[Fátima de Jesus Maciel da Silva]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Olhar o bairro a partir de dentro: estudo das perceções dos moradores do Bairro Social do Sobreiro]]></source>
<year>2018</year>
<publisher-loc><![CDATA[Porto ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Faculdade de Psicologia e de Ciências da Educação, Universidade do Porto]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B7">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[CHEN]]></surname>
<given-names><![CDATA[Anthony M.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[PAULSEN]]></surname>
<given-names><![CDATA[Krista E.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Introduction to cities. how place and space shape human experience]]></source>
<year>2012</year>
<publisher-name><![CDATA[John Wiley &amp; Sons]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B8">
<nlm-citation citation-type="">
<collab>CONSELHO DA EUROPA</collab>
<source><![CDATA[Convenção Quadro do Conselho da Europa relativa ao valor do Património Cultural para a Sociedade]]></source>
<year>2005</year>
<publisher-loc><![CDATA[Faro ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B9">
<nlm-citation citation-type="">
<collab>CONSELHO DA EUROPA</collab>
<source><![CDATA[Report of High-Level Task Force on Social Cohesion. Towards an Active, Fair and Socially Cohesive Europe]]></source>
<year>2008</year>
<publisher-loc><![CDATA[Strasbourg ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B10">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[CORSARO]]></surname>
<given-names><![CDATA[W. A.]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Interpretive Reproduction in Children's Peer Cultures]]></article-title>
<source><![CDATA[Social Psychology Quarterly]]></source>
<year>1992</year>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B11">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[CORTEZÃO]]></surname>
<given-names><![CDATA[Luiza]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[NEVES]]></surname>
<given-names><![CDATA[Francisco Coelho]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[SAMPAIO]]></surname>
<given-names><![CDATA[Maria da Luz]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Ouvindo Ramalde: Memórias e Registos]]></source>
<year>2013</year>
<publisher-loc><![CDATA[Porto ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Junta de Freguesia de Ramalde]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B12">
<nlm-citation citation-type="book">
<source><![CDATA[Decreto-lei n.º 217/1933, Série I de 1933-09-23, páginas 1664 - 1671]]></source>
<year>1933</year>
<publisher-name><![CDATA[Diário da República]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B13">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[GASKINS]]></surname>
<given-names><![CDATA[Suzanne]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[MILLER]]></surname>
<given-names><![CDATA[Peggy J.]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[CORSARO]]></surname>
<given-names><![CDATA[William Arnold]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Theoretical and Methodological Perspectives in the Interpretive Study of Children,]]></source>
<year>1992</year>
<publisher-loc><![CDATA[San Francisco ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Jossey-Bass Publishers]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B14">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[JUNCAL]]></surname>
<given-names><![CDATA[Maria Beleza]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Ramalde (Porto): o património de proximidade na construção de um território educativo]]></source>
<year>2023</year>
<publisher-loc><![CDATA[Porto ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Faculdade de Letras, Universidade do Porto]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B15">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[MATOS]]></surname>
<given-names><![CDATA[Fátima Loureiro de]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[RODRIGUES]]></surname>
<given-names><![CDATA[Rosa Mª Veloso Vieira]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[As Ilhas do Porto: Lugares de Resiste&#770;ncia]]></article-title>
<source><![CDATA[OBSERVATORIUM: Revista Eletro&#770;nica de Geografia]]></source>
<year>2009</year>
<volume>1</volume>
<numero>1</numero>
<issue>1</issue>
<page-range>33-57</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B16">
<nlm-citation citation-type="journal">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[PERALTA]]></surname>
<given-names><![CDATA[Elsa]]></given-names>
</name>
</person-group>
<article-title xml:lang=""><![CDATA[Abordagens teóricas ao estudo da memória social: uma resenha critica]]></article-title>
<source><![CDATA[Arquivos da Memória]]></source>
<year>2007</year>
<numero>2</numero>
<issue>2</issue>
<page-range>4-23</page-range></nlm-citation>
</ref>
<ref id="B17">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[PINK]]></surname>
<given-names><![CDATA[Sarah]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Doing sensory ethnography]]></source>
<year>2009</year>
<publisher-name><![CDATA[SAGE Publications Inc]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B18">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[RIVIÈRE]]></surname>
<given-names><![CDATA[Claude]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Introdução à Antropologia]]></source>
<year>1995</year>
<publisher-name><![CDATA[Edições 70]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B19">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[TEOBALDO]]></surname>
<given-names><![CDATA[Izabela Naves Coelho]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[LOPES]]></surname>
<given-names><![CDATA[João Teixeira]]></given-names>
</name>
<name>
<surname><![CDATA[BAPTISTA]]></surname>
<given-names><![CDATA[Luís António Vicente]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Leituras espaciais e diversidade social,]]></source>
<year>2008</year>
<publisher-loc><![CDATA[Lisboa ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Associação Portuguesa de Sociologia]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B20">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[TONKISS]]></surname>
<given-names><![CDATA[Fran]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Space, the City and Social Theory: Social Relations and Urban Forms]]></source>
<year>2005</year>
<publisher-name><![CDATA[Polity Press]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B21">
<nlm-citation citation-type="">
<collab>UNESCO</collab>
<source><![CDATA[Convenc&#807;a&#771;o sobre a proteção e a promoção da diversidade das expressões culturais.]]></source>
<year>2005</year>
<publisher-loc><![CDATA[Paris ]]></publisher-loc>
</nlm-citation>
</ref>
<ref id="B22">
<nlm-citation citation-type="book">
<person-group person-group-type="author">
<name>
<surname><![CDATA[WHYTE]]></surname>
<given-names><![CDATA[William Foote]]></given-names>
</name>
</person-group>
<source><![CDATA[Sociedade de esquina]]></source>
<year>2005</year>
<publisher-loc><![CDATA[Rio de Janeiro ]]></publisher-loc>
<publisher-name><![CDATA[Jorge Zahar Editor]]></publisher-name>
</nlm-citation>
</ref>
</ref-list>
</back>
</article>
